Nguyên tắc bầu cử phổ
thông là một trong những nguyên tắc cơ bản của chế độ bầu cử. Trong khi đó,
bình đẳng lại là nguyên tắc quan trọng xuyên suốt quá trình bầu cử.
Theo nguyên tắc này, mọi
công dân, không phân biệt dân tộc, giới tính, thành phần xã hội, tín ngưỡng,
tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, đủ 18 tuổi trở lên đều có quyền bầu cử
và đủ 21 tuổi trở lên đều có quyền ứng cử đại biểu Quốc hội, ứng cử đại biểu Hội
đồng nhân dân theo quy định của pháp luật (trừ những người bị tước quyền bầu cử
theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật hoặc người bị kết
án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án, người đang chấp hành hình phạt
tù mà không được hưởng án treo, người mất năng lực hành vi dân sự).
Nguyên tắc này thể hiện
tính công khai, dân chủ rộng rãi, bảo đảm để công dân thực hiện quyền bầu cử và
ứng cử của mình.
Nguyên tắc bình đẳng trong
bầu cử
Bình đẳng là một nguyên tắc
quan trọng xuyên suốt quá trình bầu cử, từ khi lập danh sách cử tri cho đến khi
xác định kết quả bầu cử.
Nguyên tắc này nhằm bảo đảm
tính khách quan, không thiên vị để mọi công dân đều có khả năng như nhau tham
gia bầu cử và ứng cử; nghiêm cấm mọi sự phân biệt, kỳ thị dưới bất cứ hình thức
nào.
Nguyên tắc bình đẳng trong
bầu cử được thể hiện như sau:
- Mỗi công dân chỉ được
ghi tên vào một danh sách cử tri ở nơi mình cư trú;
- Mỗi người chỉ được ghi
tên vào danh sách những người ứng cử ở 01 đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội hoặc
01 đơn vị bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân thuộc 01 đơn vị hành chính ở cấp
tương ứng;
- Mỗi cử tri chỉ được bỏ
01 phiếu bầu đại biểu Quốc hội và 01 phiếu bầu đại biểu Hội đồng nhân dân ở mỗi
cấp;
- Giá trị phiếu bầu của mọi
cử tri như nhau mà không có sự phân biệt. Nguyên tắc bình đẳng đòi hỏi phải có
sự phân bổ hợp lý cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử đại
biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, số lượng đại biểu được bầu ở
từng địa phương, bảo đảm tính đại diện của các vùng, miền, địa phương, các tầng
lớp xã hội; các dân tộc thiểu số và phụ nữ có tỷ lệ đại diện hợp lý trong Quốc
hội, Hội đồng nhân dân.